Film "Ludzie, nie liczby" ukazuje filozofię oraz drogę naszego projektu. Od wejścia na zarośnięty cmentarz, przez pracę nad upamiętnieniem, odsłonięcie pomnika, aż do spotkania z młodzieżą z Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego już kilka miesięcy później w Krościenku na cmentarzu, gdzie oficjalnie przekazany został patronat nad miejscem pamięci.

 

Realizacja Agnieszka Pitoń, Maciej Bałamut, dla Gazety Wyborczej, Kraków.

Film "Ludzie, nie Liczby"

Cele projektu "Ludzie, nie liczby":

Zbudowanie pomnika upamiętniającego lokalną społeczność żydowską zamordowaną podczas Zagłady, na którym zostaną wypisane imiona i nazwiska wszystkich ofiar. 

 

Badania

Do realizacji wyżej wymienionego celu niezbędne są kwerendy w archiwach, konsultacje z ekspertami. Nasze działania bardzo często dotyczą terenów cmentarzy, dlatego wszelkie prace wykonywane są zgodnie z prawem wyznaniowym „Halacha” nad czym czuwa Komisja Rabiniczna ds. Cmentarzy z którą współpracujemy. Najważniejszy jest dla nas szacunek dla spoczywających,  więc przyjmujemy formy upamiętnień zalecone przez ekspertów komisji. 

Aktywizacja lokalnej ludności

W pierwszej kolejności docieramy do lokalnych „strażników pamięci”. W wielu miejscowościach są osoby, które od lat działają na rzecz pamięci. Najczęściej podejmowały już próby upamiętnienia swoich żydowskich sąsiadów. To z ich udziałem tworzymy projekt, korzystając z ich wiedzy o lokalnej historii, co niewątpliwie przyspiesza realizację działań. 

 

Poszukiwania

Staramy się odszukiwać miejsca tragicznych wydarzeń. Pozyskujemy informacje archiwalne, relacje świadków próbując odnaleźć ślady masowych grobów w terenie, które dotychczas pozostawały anonimowe. Zabezpieczamy masowy grób w sposób godny i zgodny z prawem religijnym, odpowiednio upamiętniając to miejsce. Łączymy działania w terenie z badaniami ekspertów (np. w przypadku cmentarzy staramy się wspólnie z Fundacją Rodziny Nissenbaumów zadbać o odpowiednie ogrodzenie cmentarzy). Z Fundacją Zapomniane współpracujemy by godnie upamiętnić masowe groby. Nad całością prac czuwają przedstawiciele komisji rabinicznej. 

Edukacja

Chcemy, aby pamięć o zamordowanych nie była jedynie liczbą, bądź ogólnym sformułowaniem „Żydzi”. Popularyzujemy wiedzę na temat lokalnych mieszkańców, publikujemy ich życiorysy w mediach społecznościowych, docieramy do mediów, organizujemy spotkania w szkołach. Chcemy, by o zamordowanych pamiętały kolejne pokolenia. 

Ważnym elementem naszego projektu po odsłonięciu pomnika jest montaż tablic edukacyjnych. Staramy się je rozmieszczać według następującego schematu: 

Tablica Życia: ukazująca życie społeczności przed okupacją 

Tablica Zagłady: opisuje dzień wysiedlenia i tragiczny koniec społeczności łącznie np: z wypisaniem odpowiedzialnych za eksterminację na danym terenie dowódców SS Gestapo 

Tablica Grozy: w miejscach naszych działań upamiętniamy anonimowe mogiły zbiorowe, staramy się dokładnie opisać okoliczności mordu i ustalić nazwiska ofiar 

Tablica Wiedzy: główna tablica informująca o historii miejsca np. cmentarza, na terenie którego znajduje się pomnik a także o projekcie, podjętych działaniach, miejscowych strażnikach pamięci, którzy doprowadzili do upamiętnienia zamordowanych, patronatach oraz sponsorach 

Tablica Nadziei: informuje o patronacie danej szkoły/szkół nad miejscem pamięci, co jest istotne nie tylko ze względu na lokalną świadomość o przeszłości miejsca, ale przede wszystkim ze względu na jej przyszłość. Z Tablicą Nadziei wiąże się coroczny wyjazd młodzieży do Obozu Zagłady Miejsca Pamięci w Bełżcu.

Uroczystość

Mamy świadomość doniosłości naszego upamiętnienia, które jest symbolicznym pierwszym pochówkiem ofiar. Założeniem nazistów była Zagłada Żydów i pamięci o nich. Dlatego szczególnie zależy nam na upamiętnieniach w miejscu życia lokalnej społeczności w ich rodzinnych stronach. Jesteśmy uważni, chcemy by uroczystość, która ma często wymiar symboliczny przebiegała z szacunkiem i godnością. To bardzo często pierwszy raz, kiedy wspólnie możemy pomodlić się za ofiary w obecności potomków, Rabina, przedstawicieli lokalnych wyznań. Chcemy, by podczas każdego upamiętnienia odczytywane były wszystkie imiona i nazwiska ofiar.

 

Budowanie świadomości

Na czas prowadzenia projektu staramy się zainteresować lokalną społeczność poprzez umieszczenie w przestrzeni flag, plakatów, ulotek, instalacji świetlnej bądź stworzenie muralu. Pozostajemy otwarci na sugestie, pomysły i inspiracje, bo one najpełniej dowodzą, że projekt tworzony jest przez ludzi wielkiego serca. Dzięki Państwa zaangażowaniu, wpłatom, pomocy, upamiętnianie jest możliwe! Z całego serca dziękuję za Państwa hojność i zaufanie. 

 

Prezes Fundacji Centrum

Dariusz Popiela

Potrzeba upamiętnienia żydowskiej społeczności Krościenka nad Dunajcem stała się inspiracją dla stworzenia szerszego projektu pod nazwą „Ludzie, nie liczby”, którego koncepcję wypracowaliśmy z udziałem Joanny Kurczap i Elżbiety Magenheim. Przygotowanie projektu było możliwe dzięki odkryciu przez doktor Karolinę Panz sporządzonych przez Judenraty list mieszkańców z terenów Podhala z 1942 roku. Publikacja personaliów umożliwiła upamiętnienie wszystkich 256 mieszkańców i mieszkanek na pomniku zaprojektowanym przez Grzegorza i Joannę Kurczap. Nie ukrywamy, że projekt z Krościenka jest dla nas kluczowy dla kolejnych realizacji – to dzięki niemu zdobyliśmy doświadczenie i wiedzę, która pomaga nam skutecznie działać w kolejnych miejscowościach.

Dariusz Popiela projekt Ludzie, nie liczby

Fundacja Rodziny Popielów Centrum

 

ul. Bohaterów Orła Białego 89

33-300 Nowy Sącz

Regon: 380413377

Nip: 7343559561

KRS: 0000731520

Nr konta: 64 1930 1826 2640 0626 9966 0001

WSPOMÓŻ NASZE DZIAŁANIA

PL  10 1930 1826 2640 0626 9966 0003

PL  80 1930 1826 2640 0626 9966 0004

Business Identifier Code:  POLUPLPR

IBAN

Account Number